Irak'a ihracat: Avrupa markalı stoku Bağdat ve Erbil'e

Iraklı toptancılar markalı stoğu nasıl alıyor?

Iraklı toptancılar markalı stoğu yüksek adetlerle alıp katman katman satıyor: ithalatçı tüccardan halka satan dükkâna kadar. Irak'taki ticaret gruplarının adları bu katmanları açıkça gösteriyor: başka toptancılara mal veren için "toptancının toptancısı" (جملة الجملة), dükkânlara satan için "sadece toptan" (جملة فقط), ikisini birden yapan için "toptan ve perakende" (جملة ومفرد). Araştırmamızda iki yer diğerlerinden çok daha sık çıkıyor: Bağdat'taki Şorja çarşısı ve Erbil. Shafaq News 7 Ekim 2026'da Şorja'yı gıdadan giyime uzanan mallarda başkentin en büyük ve en önemli ticaret merkezi olarak tanımladı.

Bu ticaretin önemli bir kısmı internette görünür. Eylül 2026'da toptan alıcı ararken bulduğumuz 50 herkese açık Iraklı Facebook grubunun üye sayılarını okuduk: toplam 4.042.158 üyelik; aynı kişi birden fazla gruba üye olabilir. En büyüğü, giyim toptancı ofisleri, distribütörler ve fabrikalar için kurulmuş bir grup, 495.521 üyeye sahipti. Şorja adını taşıyan on grubun toplamı 945.724'tü. Erbil'de ise Ticaret Odası'nın açık rehberinde 13.171 şirket kayıtlı. Bunlar bizim araştırma sayımlarımız, piyasa istatistiği değil.

Avrupalı bir satıcı için bu katmanlar şu anlama geliyor: ilk alıcı nadiren dükkândır. İlk alıcı, partiyi alan, anlaşmalarımızda çoğu zaman binlerce adetlik, onu bölen ve nakdi bağlanmadan satmak zorunda olan tüccardır. Bu tüccar önce bir modelin ne kadar hızlı döneceğine, sonra malın listeye uyup uymadığına bakar.

Irak'ta ne satar, anlaşmayı ne tıkar?

Irak'ta uygun fiyatlı gündelik giyim yüksek adetle satıyor, tanınmış markalar ise adıyla satıyor. İthalat rakamları adet tarafını gösteriyor. İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği'nin Irak pazar raporundaki ürün tablosunda ilk sıralarda sentetik liften erkek dokuma giyim eşyası (128,1 milyon dolar), kullanılmış giyim eşyası (79,5 milyon dolar), sentetik battaniye, sentetik örme kazak ve pamuklu tişört var.

Yeni mal satan herkes için kullanılmış giyim önemli. Araştırmamızda Irak'ın en büyük ticaret gruplarından bazıları buna ayrılmış: Erbil'de "bala" (بالة) denen kullanılmış giyim için kurulmuş bir grubun 210.966, Bağdat'ta kullanılmış ayakkabı için kurulmuş bir grubun 206.467 üyesi vardı. Bir grubun adı doğrudan "Avrupa, Amerika ve Vietnam balası". Yani Iraklı bir alıcı için "Avrupa stok" balya anlamına gelebilir. Irak'a ihracat yaptığınız parti yeniyse, ilk satırda malın yeni, etiketli ve orijinal ambalajında olduğunu yazın ve fotoğrafla gösterin.

Markalar zaten Irak raflarında. Araştırmamızda Bağdat'taki çok markalı bir spor mağazası Eylül 2026'da Nike, Adidas, Under Armour, New Balance, Joma, Head, The North Face, Oakley ve Crocs satıyordu.

Anlaşmayı tıkayan nadiren markadır. Bizim anlaşmalarımızda sorun liste ve bedenlerdi. Bir ayakkabı anlaşmasında alıcı 5.000 çift istedi, siparişi 2.000'e indirdi, sonra beden aralığını 37-45'ten 40-45'e daralttı. Her değişiklik satıcıyı yeniden fiyat çıkarmaya gönderdi ve ayakkabı anlaşması bir ayda öldü: kötü niyetten değil, geçen zamandan ve kur hareketinden. Alıcılar malın nereden geldiğini de soruyor, çünkü tecrübemize göre bu ticarette sahte ürün yaygın. Fotoğraflı, stok kodlu ve beden başına adetli bir liste, markadan ya da yetkili distribütörden alınmış bir faturayla birlikte, iki soruyu da baştan cevaplar.

Irak giyimini bugün nereden alıyor?

Irak giyiminin büyük kısmını Çin'den ve Türkiye'den alıyor. İHKİB, 2026'da yayımladığı Irak pazar raporunda Irak'ın 2025 hazır giyim ve konfeksiyon ithalatını yüzde 4,5 artışla 2.296,2 milyon dolar olarak veriyor. Rakamlar Trademap'in ayna verisi, yani ortak ülkelerin Irak'a gönderdiğini bildirdiği mallardan hesaplanıyor.

Türk firmaları için Irak'a ihracat büyüyor. Aynı raporda aktarılan Türkiye ihracat verilerine göre Irak, 2025'te 0,6 milyar dolarla ve yüzde 13,3 artışla Türk hazır giyiminin yedinci büyük pazarı oldu; aynı yıl Türkiye'nin toplam hazır giyim ihracatı yüzde 6,3 düşüşle 16,8 milyar dolara geriledi.

Bizim yorumumuz, istatistik değil: Avrupa markaları Irak'a çoğunlukla doğrudan Avrupa'dan değil, aktarma merkezleri üzerinden ulaşıyor. Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa'dan doğrudan gelen mal toplamın yüzde 1'i civarında, ama Avrupa markaları Bağdat'ta satılıyor. Irak Merkez Bankası 4 Eylül 2024'te BAE, Türkiye, Hindistan ve Çin ile ticaretin Irak dış ticaretinin yaklaşık yüzde 70'ini oluşturduğunu yazdı. Avrupa'dan çıkan bir partinin Irak yolunda en olası durakları Türkiye ve Dubai.

Stok Irak'a hangi yollardan giriyor?

Stok Irak'a dört ana yoldan giriyor: Türkiye üzerinden karayoluyla, Basra yakınındaki Ümmü Kasr limanına denizyoluyla, Dubai üzerinden ve Ürdün üzerinden karayoluyla. Her yol farklı bir gümrük idaresinde bitiyor ve 2026'dan beri hepsi aynı usulü uygulamıyor; bu yüzden yol, navlun kadar evrakı da belirliyor. Irak'a ihracat öncesinde önce yolu seçin, sonra fiyatı ve teslim şeklini konuşun.

Dubai ayağını Dubai üzerinden parti mal ithalatı rehberimizde anlatıyoruz. Bu hatlardaki lojistik firmaları iki ucu da zaten kapsıyor: araştırmamızda Swindon, Mersin, Erbil, Bağdat ve Dubai'de ofisi olan bir firma ve Birleşik Krallık ile kıta Avrupası'ndan Irak, Kuveyt ve Ürdün'e tır çalıştıran Amman merkezli bir firma bulduk. Transit süresi vermiyoruz: her parti ve her yol için lojistik firmasına sorun.

Irak gümrüğünde 2026'da ne değişti?

Irak gümrüğü 2026'da kontrollerini elektroniğe taşıdı. Deloitte'un 14 Temmuz 2026 tarihli notuna göre Irak Genel Gümrük İdaresi, "10 Temmuz 2026 itibarıyla menşe şahadetnamelerinin ve ticari faturaların zorunlu elektronik doğrulamasını" duyurdu; doğrulama, beyannameler işleme alınmadan önce ASYCUDA sisteminde yapılıyor. Belgeler elektronik olarak doğrulanmamışsa beyanname askıya alınabiliyor.

ASYCUDA, yani Otomatik Gümrük Verileri Sistemi, Birleşmiş Milletler'in ticaret kuruluşu UNCTAD'ın geliştirdiği bir yazılım. Irak Maliye Bakanlığı, UNCTAD ile 27 Mayıs 2021'de anlaşılan, 84 ay süren ve üç aşama için 13.795.676 dolar bütçeli bir projeyi anlatıyor; ikinci aşama 25 Haziran 2024'ten 24 Haziran 2026'ya kadar sürdü ve bakanlık otomasyona geçmiş 21 gümrük merkezini sıralıyor. İmza sırasında UNCTAD'ın vekil genel sekreteri "sınırda serbest bırakma süresinin yarıya ineceğini" söylemişti (UNCTAD).

Vergi hesabı da değişti. İtalyan Ticaret Ajansı'nın Amman ofisi, 13 Ocak 2026'da yerel basına dayanarak, Irak gümrüğünün artık Bakanlar Kurulu'nun 2025 tarihli 957 sayılı kararı uyarınca vergiyi götürü bir tutar yerine kalem kalem, sınıflandırmaya ve değere göre hesapladığını bildirdi (ICE). Hiçbir giyim GTİP'i için vergi oranı doğrulamadık, bu yüzden oran vermiyoruz. Yasal çerçeve, 1984 tarihli 23 sayılı Gümrük Kanunu ile 2010 tarihli 22 sayılı Gümrük Tarifesi Kanunu (ABD Uluslararası Ticaret İdaresi, son yayın 2 Kasım 2021).

Uygunluk kuralı daha eski. Irak'ın uygunluk değerlendirme programında tekstil ürünleri, Irak standart kurumu COSQC'nin düzenlenmiş ürünler listesinde yer alıyor ve West ve North Yorkshire Ticaret Odası'nın 8 Ocak 2025 tarihli notuna göre "düzenlenmiş ürün içeren her ithalat sevkiyatına bir uygunluk belgesi eşlik etmek zorunda" (Chamber International). Oda, buna uyulmamasının "gümrükte ciddi gecikmelere, cezalara, hatta sevkiyatın iadesine" yol açabileceğini ekliyor. İhracatçılara yönelik 2022 tarihli bir duyuru da COSQC'nin sevkiyatları varışta izlediğini ve uygun olmayan ürün içeren sevkiyatların Irak gümrüğünce reddedildiğini belirtiyor.

Evrak da bununla birlikte değişti. Alman ticaret odaları, Irak'ın Berlin büyükelçiliğindeki ticaret ataşesiyle yapılan görüşmenin ardından 24 Nisan 2026'da, büyükelçiliğin tasdik ettiği dijital menşe şahadetnamelerini ve faturaları bir QR koduyla geri gönderdiğini, bu kod olmadan Irak'a ithalatta sorun çıkabileceğini bildirdi (IHK Pfalz). Irak kuralları sık değişiyor: Irak'a ihracat öncesinde lojistik firmanızın gümrük müşavirine, giriş noktasının o hafta hangi belgeleri istediğini ve mal Kürdistan Bölgesi'nden geçecekse bölge tarifesinin son durumunu sorun.

Iraklı alıcılar Avrupalı tedarikçiye nasıl ödüyor?

Iraklı alıcılar Avrupalı tedarikçiye, Irak bankaları ve onların yurt dışındaki muhabir bankaları üzerinden havaleyle, çoğu zaman birkaç taksitte ödüyor. Irak Merkez Bankası yurt dışı transferleri elektronik platformundan bankaların kendi muhabir ilişkilerine taşıdı; 4 Eylül 2024 itibarıyla geçişin yüzde 95'i tamamlanmıştı. Banka, dolarla birlikte euro, Çin yuanı, Hindistan rupisi ve BAE dirhemi kanalları da açtı ve 13 Irak bankası bu kanallarla işlem yapmaya başladı.

Birbirini tanımayan Avrupalı bir satıcıyla Iraklı bir alıcı ilk anlaşmayı yaptığında, bizim anlaşmalarımız şöyle ödendi:

1. Alıcı kapora öder.
2. Tedarikçi malı yükler ve taşıyıcının mal için düzenlediği belge olan konşimentoyu teslim eder.
3. Alıcı, konşimentoyu ve bağımsız bir denetim firmasının sertifikasını aldıktan sonra bakiyeyi öder.
4. Mal varış ülkesinde bir depoda bekler ve para tamamen ödenmeden teslim edilmez.

Alıcının bankasının, Milletlerarası Ticaret Odası'nın UCP 600 kurallarına göre belgeler karşılığında ödeme yaptığı akreditif bankacılık yoludur; ama alıcı tarafında bir kredi limiti ve harfi harfine uyan belgeler ister. Escrow ise bizim anlaşmalarımızda nadir oldu; escrow'un bir stok anlaşmasında nasıl işlediğini ayrıca anlattık.

Kur, anlaşma sürerken oynayabilir. Irak Merkez Bankası 7 Ekim 2026'dan itibaren yeni kurlar belirledi: Maliye Bakanlığı'ndan alımda dolar başına 1.500 dinar, bankalara satışta 1.510, halka nakit satışta 1.520. Shafaq News, Şorja'daki tüccarların o gün dükkânlarını kapattığını bildirdi. Banka 10 Ekim'de, ithalat havaleleri 7 Ekim'den önce ödenecek olan tüccarları bankalarına başvurmaya çağırdı ve kur farkının onlara yansıtılmadığını kontrol ettiğini açıkladı (Irak Merkez Bankası). Anlaşmanın para birimini ve teklifin geçerlilik süresini yazılı olarak sabitleyin.

Yaptırımlar tahmin değil tarama ister. ABD Hazinesi'ne bağlı OFAC, Irak'la ilgili programını 31 CFR 576 kapsamında listelemeler ve lisanslarla yürütüyor; eski Irak yaptırım yönetmeliği Eylül 2010'da kaldırıldı (sayfa 24 Ekim 2026'da okundu). Birleşik Krallık'ın 2020 tarihli Irak yaptırım yönetmeliği, eski rejimle bağlantılı listelenmiş kişilerin fonlarını donduruyor; askeri malların ve 6 Ağustos 1990'dan beri Irak'tan yasa dışı çıkarılan kültür varlıklarının ticaretini kısıtlıyor. Anlaşmadaki her şirket, ortak ve banka faturalamadan önce listelerde taranmalı, sözleşmeye nihai varış yeri hükümleri konmalı. Bu genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir.

Straiit Irak'taki alıcılarla nasıl çalışır

Straiit, Orta Doğu'daki alıcılar için kurulmuş bir markalı stok fazlası pazar yeri ve anlaşmalarımızın gittiği ülke Irak. Iraklı alıcıların kayıtlı şirket olduğunu doğruluyor, bir parti el değiştirmeden önce her tarafı tarıyoruz. Alıcı peşin ya da lisanslı bir sağlayıcının tuttuğu escrow hesabına öder, mal satıcıya ödeme yapılmadan önce üçüncü bir tarafça denetlenir ve beden listesinden müşavirin ihtiyaç duyduğu belgelere kadar evrakı biz yürütürüz. Straiit gümrük müşaviri ya da lojistik firması değildir: malı müşaviriniz gümrükler, lojistik firması taşır, ikisi de anlaşma bazında fiyatlanır. Straiit'in komisyonu hesabınız doğrulandığında görünür.

Henüz açılmadık. Irak'a ihracat yapmak isteyen Avrupalı satıcılar stoklarını bizde listeleyebilecek. Bağdat, Erbil ya da Basra'daki dükkânlar için alım yapıyorsanız, alıcı talep listemize dükkânlarınızın neye ihtiyacı olduğunu yazın, uygun partilerle size dönelim.

Sık duyduğumuz sorular

Irak'a ihracat için gerekli belgeler nelerdir?

10 Temmuz 2026'dan beri elektronik olarak doğrulanabilen bir ticari fatura ve menşe şahadetnamesi, bir konşimento, GTİP'li bir çeki listesi ve tekstil ürünleri için bir uygunluk belgesi hazırlayın. Mal yola çıkmadan önce lojistik firmanızın gümrük müşavirinden giriş noktanızdaki güncel listeyi isteyin.

Giyim ürünleri Irak'a girerken uygunluk belgesi gerekir mi?

Tekstil ürünleri Irak standart kurumu COSQC'nin düzenlenmiş ürünler listesinde yer alıyor ve düzenlenmiş ürün içeren her sevkiyata bir uygunluk belgesi eşlik etmek zorunda. Belge olmazsa gümrükleme gecikebilir, ceza kesilebilir ya da sevkiyat iade edilebilir. Her GTİP'i güncel listeyle karşılaştırın.

Iraklı toptancılar Avrupa'dan gelen stoğu genelde nasıl öder?

Bizim anlaşmalarımızda ilk anlaşma kaporayla, ardından konşimento ve bağımsız denetim sertifikası karşılığında bakiyeyle ödendi; mal tam ödemeye kadar varış ülkesinde bekletildi. Akreditifi banka limiti olan alıcılar kullanıyor; escrow nadir oldu.

Irak'ta giyim ürünlerinin gümrük vergisi ne kadar?

Hiçbir giyim GTİP'i için oran doğrulamadık, bu yüzden oran vermiyoruz. Ocak 2026'dan beri vergi 2025 tarihli 957 sayılı karara göre kalem kalem hesaplanıyor; Mayıs 2026'da Kürdistan Bölgesi'nden giren mallar, Bağdat'la nihai anlaşma beklenirken bölge tarifesine de tabiydi. Oranı her kalem için yetkili bir gümrük müşaviri teyit eder.

Straiit malları Irak'a gümrükler ya da taşır mı?

Hayır. Straiit iki tarafı doğrular, ödemeyi korur ve malı denetletir; gümrüklemeyi yetkili bir gümrük müşaviri, taşımayı bir lojistik firması yapar, navlun ve gümrükleme anlaşma bazında fiyatlanır.